Located in Van Ha commune, Viet Yen district, Thổ Hà village is approximately 45 kilometers away from the capital city of Hanoi. Thổ Hà preserves a typical Northern Vietnamese countryside atmosphere, still maintaining distinctive features such as the village gate, communal house, banyan trees, and wells. Despite being situated in the delta, the land of Thổ Hà is unsuitable for rice cultivation; thus, the locals primarily engage in handicrafts and trading for their livelihoods.

Spanning across 20 hectares of land, Thổ Hà is bordered by low hills to the north, while the other three sides are surrounded by the Cau River. Its unique location facilitates a prevalent waterway transportation system. To reach the village, residents and tourists mostly travel by boat. From Hanoi, one can reach this village by going to Yen Phong, Bac Ninh, and then taking a ferry to the opposite bank. Ferries operate continuously from morning till night.

Previously renowned for its pottery craft, Thổ Hà used to be one of the most famous pottery-making centers for the Vietnamese people in the 14th century. However, the pottery craft has gradually declined, leaving only the making of rice paper crackers (bánh đa) as a traditional practice passed down through generations. Upon entering the village, visitors are greeted by piles of rice paper crackers neatly stacked along narrow alleys, on rooftops, and tree branches, emanating a pervasive aroma of the crackers.

Thổ Hà primarily produces two types of rice paper crackers: coconut-flavored and nem (fermented pork) flavored. To create these delicious crackers, the locals meticulously select the finest ingredients. The rice paper dough is made from pure unhusked rice soaked overnight. Every day, at 3 am, this small riverside village wakes up to start its daily labor. Every kitchen is ablaze. While coconut-flavored rice paper crackers are hand-made over stoves, the nem-flavored ones are now partially assisted by machines. The process requires meticulous and skillful handling to achieve the ideal thickness and proper cooking.

Once the rice paper is done, it is laid out to dry on bamboo mats throughout the village. Thổ Hà has a main road leading into the village, from which several smaller alleys branch out. These narrow alleys, only a little over 1 meter wide, create a unique scene. The nem-flavored rice paper crackers are slanted against walls in these alleys, in the village temple yard, on rooftops, creating an image that is distinctively Thổ Hà’s.

The coconut-flavored rice paper crackers are sun-dried before being baked. Renowned for their delicious taste, they are crispy and fragrant with the flavors of coconut, sesame, and peanuts. The nem-flavored rice paper crackers, neither too thick nor too thin, are elastic and easy to roll, retaining their firmness even when soaked in water, which makes them popular among many. Today, the flavors of Thổ Hà’s rice paper crackers have spread across various regions in the country and even internationally.

The craft of making rice paper crackers not only preserves Thổ Hà’s traditional taste but also provides a stable source of income for the locals. Currently, there are over 600 households involved in producing rice paper crackers in Thổ Hà. On average, each household processes around 200-300 kilograms of rice daily. Thổ Hà has also become a destination for tourists and cultural researchers interested in the village’s culture and crafts.

Thổ Hà – ngôi làng hoài cổ bên sông Cầu

Làng Thổ Hà thuộc xã Vân Hà, huyện Việt Yên, cách thủ đô Hà Nội khoảng 45 km. Thổ Hà là một không gian làng quê Bắc Bộ thuần Việt, ngày nay vẫn giữ những nét đặc trưng như cổng làng, đình làng, cây đa, giếng nước. Tuy nằm ở đồng bằng nhưng đất Thổ Hà không trồng được lúa, người dân ở đây sống bằng nghề thủ công và buôn bán.

Nằm trên mô đất có diện tích 20 ha, Thổ Hà phía bắc là đồi núi thấp, còn lại ba mặt đều giáp sông Cầu. Vị trí đặc biệt khiến giao thông đường thủy của Thổ Hà phổ biến. Để đến được làng, người dân và khách du lịch phần lớn phải đi đường sông. Từ Hà Nội, bạn có thể đến ngôi làng này bằng cách đi đến Yên Phong, Bắc Ninh rồi đi đò sang bờ bên kia. Đò chở khách hoạt động liên tục từ sáng đến tối.

Làng Thổ Hà trước kia nổi tiếng với nghề gốm. Đây từng là một trong những trung tâm làm gốm nổi tiếng nhất của người Việt vào thế kỷ 14. Tuy nhiên, nghề gốm dần mai một, chỉ còn nghề làm bánh đa vẫn được người dân truyền từ đời này qua đời khác. Bước vào làng, ấn tượng đầu tiên của du khách sẽ là những phên bánh đa được xếp đầy những con ngõ nhỏ, trên mái nhà, cành cây… còn không khí ngập tràn hương thơm của bánh đa.

Thổ Hà chủ yếu sản xuất hai loại bánh: bánh đa dừa và bánh đa nem. Để có những chiếc bánh đa thơm ngon, người dân kỹ lưỡng ngay từ khâu chọn nguyên liệu. Bột tráng bánh làm từ gạo tẻ nguyên chất được ngâm từ tối hôm trước. Cứ 3h sáng hàng ngày, ngôi làng nhỏ bên sông Cầu lại thức giấc để bắt đầu một ngày lao động. Bếp nhà nào cũng đỏ lửa. Ngày nay, trong khi bánh đa dừa được tráng thủ công trên bếp lò thì khâu tráng bánh đa nem đã được máy móc hỗ trợ. Khâu tráng bánh phải được thực hiện tỉ mỉ, khéo léo để bánh đa có độ dày vừa phải, chín tới.

Bánh tráng xong được xếp lên phên tre phơi khắp làng. Làng Thổ Hà có một trục đường chính để vào làng. Con đường này tỏa ra nhiều ngõ nhỏ. Những con ngõ nhỏ rất hẹp, chỉ rộng khoảng hơn 1 m, sâu hun hút. Các phên bánh đa nem được phơi nghiêng dựa vào những bức tường phủ đầy các con hẻm, ở sân đình, trên mái nhà… tạo nên hình ảnh chỉ riêng Thổ Hà mới có.

Bánh đa dừa phơi đủ khô sẽ được mang đi nướng. Bánh đa Thổ Hà nổi tiếng thơm ngon. Bánh đa dừa nướng giòn tan, thơm phức hương vị của dừa, vừng, lạc. Bánh đa nem có độ dày vừa phải, dẻo, dễ cuốn, ngâm nước vẫn dai không bị vỡ nát, nên được nhiều người ưa chuộng, Ngày nay, hương vị bánh đa Thổ Hà đã đi khắp nhiều vùng trên đất nước và ra thế giới.

Nghề làm bánh đa không lưu giữ hương vị truyền thống Thổ Hà, mà còn mang lại thu nhập ổn định cho người dân. Hiện làng Thổ Hà có hơn 600 trăm hộ làm bánh đa. Mỗi ngày, trung bình một hộ làm khoảng 200-300 kg gạo. Thổ Hà cũng là điểm đến cho những khách du lịch, nhà nghiên cứu về văn hóa, làng nghề.